Faize GENÇEL 

Psikiyatri’de iki uçlu duygulanım bozukluğu olarak da bilinen bipolar bozukluk hastalığının bir ucu mani yani coşma, diğer ucu ise depresyon yani çökmedir. Mani döneminde hasta uyumakta zorlanır, kendisini çok zeki ve mutlu hisseder. Aynı zamanda bu hastaların hiç beklenmedik anlarda müziğin sesini sonuna kadar açarak dans ettiği, bağırarak şarkılar söylediği de görülmektedir. Depresyonda ise mani dönemden tam tersi olarak hasta kendisini verimsiz, mutsuz, neşesiz ağlamaklı hisseder ve bu hastalarda devamlı uyku hali görülebilir. Bipolar bozukluk hastalığı bazen hem hasta için hem de çevresi için içinden çıkılamaz bir durum haline gelebilir.

20 yıldır bipolar bozukluk hastası olan Y.G. (K-44) ‘‘Hastalığım 5 yılda bir  tekrarlanıyor. Manideyken çevreme, depresyondayken de kendime zararım oluyor’’dedi. 20 yıldır tedavi gördüğünü söyleyen Y.G. ‘‘Manideyken hareketlerimi kontrol edemiyorum. Bazen çocuk gibi davranıyorum’’dedi. Depresyondayken ise beyninin içinde sanki yanmaların olduğunu, yataktan kalkamadığını, sürekli uyuduğunu  ve çocuklarıyla ilgilenemediği için çok üzüldüğünü söyledi. Y.G. ‘‘Özellikle depresyondayken intihar etmeyi çok düşündüm ama eşim ve çocuklarım aklıma geldiğinde vazgeçtim’’dedi. Eşinden maddi manevi büyük destek aldığını söyleyen Y.G. ‘‘Eşim bana destek olmasaydı belki de bugün yaşamıyor olabilirdim’’dedi.

Y.G’nin eşi olan H.G. ise ‘‘Özellikle eşim manideyken onu öyle gördükçe çok üzülüyorum ama bunu ona belli etmemeye çalışıyorum ve elimden geldiği kadar hareketlerini kısıtlamıyorum’’dedi. Eşinin manideyken sürekli telefon görüşmeleri yaptığını, radyonun sesini sonuna kadar açarak dans ettiğini, hiç uyumadığını söyleyen H.G. depresyonda ise eşinin yataktan başını kaldıramadığını, sürekli uyuduğunu ve kendisini mutsuz hissettiğini söyledi. ‘‘Eşimin uyuması için başında nöbet tuttuğum zamanlar olmuştur’’diyen H.G. eşinin bu durumunu gördükçe kendisinin de acı çektiğini sözlerine ekledi. ‘‘Eşimden özellikle onu çok üzecek bütün bilgileri, olayları saklıyorum çünkü en ufak olay bile hastalanmasına sebep olabiliyor’’diyen H.G. eşleri bipolar bozukluk hastası olan kişilerin büyük fedakarlık yapması gerektiğini ve özellikle eşlere bu konuda büyük görevler düştüğünü hatırlatarak tavsiyelerde bulundu.

Bipolar bozukluk hastalarına “manik depresif” dendiğini belirten Psikiyatrist Dr. Mehmet Yağlı, mani ve depresyon hastalığının belirtileri hakkında da bilgi verdi. Yağlı, bipolar bozukluğun, hastanın önce maniye girmesi, hasta bir ara düzeldikten sonra da depresyona girmesi olduğunu söyledi.

Bu rahatsızlığın daha çok 25-30 yaşları arasında görüldüğünü belirten Yağlı ‘‘Her yaşta görülme olasılığı vardır. Hatta meslek hayatımda çocuklarda da bu hastalığın olduğunu gözlemledim’’dedi. Bipolar bozukluk hastalığının genetik olarak geçişi en fazla olan rahatsızlıklar arasında olduğunu dile getiren Mehmet Yağlı, bu hastalığın kişinin kendi iradesine bağlı olmadığını da söyledi.

Hastanın iyileşmesi için tıbbi tedavilerin yanında, hastalığı konusunda bilinçlendirilmesi gerektiğini de söyleyen Yağlı, hastanın çevresindekilere de büyük görevler düştüğünü vurguladı ve şöyle devam etti: ‘‘Hastanın çevresindeki insanların herşeyden önce insanın hastalanma hakkının da olduğunun bilincinde olmaları gerekir. Ne gibi zorluklarla karşı karşıya oldukları, bu hastalığın ne gibi özelliklerinin olduğunu ve bu durumda da nasıl davranmaları gerektiği konusunda da bilgi sahibi olmalıdırlar’’

Daha çok genç yaşlarda görülen bu hastalığın kesin sebebinin bilinmediğini de söyleyen Yağlı, bu hastalığın günümüzde tedavisinin mümkün olduğunu bu doğrultuda koruyucu tedavilerin de yapıldığını ifade etti.

Mani hastalığının belirtileri...

Yağlı iki uçlu duygu durumu bozukluğu olan bu hastalığın bir ucunun coşma yani mani olduğunu söyledi. Yağlı, ‘‘Manide hasta, kendisini olağanüstü iyi hisseder. Manik hasta çok neşelidir, enerjiktir, sürekli gezer, koşuşturur, güler, şarkılar söyler, herkesle sohbet eder’’ dedi. Aynı zamanda manik hastanın kendisini oldukça güçlü, zeki, önemli, güzel hatta zaman zaman kendisini bir bilim adamı olarak hissettiğini de sözlerine ekleyen Yağlı, ‘‘Manik kişi çok konuşur, çok para harcar ve uyku uyumakta güçlük çeker’’dedi.

Manide hastanın neşeli olmakla birlikte, kolaylıkla da sinirlenebileceğini söyleyen Yağlı, ‘‘Kendisiyle tartıştığınızda, fikirlerini eleştirdiğinizde, taşkın davranışlarını engellemeye çalıştığınızda büyük bir öfkeye kapılırlar ve çevresindekilere karşı  tehlikeli, hırçın ve kırıcı olabilirler’’dedi.

Yağlı, bu gibi durumlarda hastaya karşı  anlayış gösterilmesi ve hastanın davranışlarının normal karşılanması gerektiğinin de önemini belirtti.

Depresyon hastalığının belirtileri...

‘‘Hastalığın diğer bir uç noktası da depresyondur’’diyen Yağlı, depresyonun mani hastalığının tam tersi olduğunu söyledi. Yağlı depresyonda olan hastanın kendisini hayattan kopmuş, verimsiz, ağlamaklı, neşesiz hissettiğini, bitkin bir görünümde olduğunu söyledi. Aşırı uyku, unutkanlık v.b belirtilerin de görüldüğünü de söyleyen Yağlı, ‘‘Bu hastalarda istek ve ilgilerde azalma çok fazladır ve genellikle bu kişiler çocuklarına, eşlerine karşı hiçbir şey hissetmezler ’’dedi. Bu hastaların intihar teşebbüsünde bulunabileceğini ve çoğu zaman kendilerine zarar verebilecek konuma geldiklerini, bu yüzden de hastaların yalnız bırakılmaması gerektiğini de sözlerine ekledi.