Arife COŞKUN 

"Sanat aklın ürünüdür" diyen Hegel'in sanat görüşünü taşıyan Doğu Akdeniz Üniversitesi Görsel Sanatlar ve İletişim Bölümü Eğitim Görevlisi Doç. Dr. Ümit İnatçı, öğrencilerin büyük bölümünün çaresizlikten sanat bölümünü tercih ettiğini, eğitimin radikal bir şekilde gözden geçirilmesi gerektiğini düşünüyor. "Sanat bölümlerine gelenlerin çoğu çaresizliğin dayattığı son tercih kurbanı olarak geliyorlar" diyen İnatçı, çözüm yolu da gösteriyor: “Görsel Sanatlar ve Görsel İletişim Tasarımı Bölümü’nde okuyacak olan öğrenciler, görsel düşünme ve desen becerilerini geliştirmek için zorunlu olarak bölümden bazı dersleri alsınlar. Bu arada, bigisayar laboratuvarlarında grafik programlarını iyi öğrenmek için atölye çalışmaları yapsınlar. Bu sağlanırsa en azından öğrenci sıfırdan başlamaz” dedi.  

Soru: Hem öğretim üyesi olmak, hem de bir yandan sanatçı kimliğinizi tatmin edecek etkinliklerde bulunmak ne tür bir çabayı gerektirir?

Ümit İnatçı: Kendimi hiçbir zaman klasik "öğretmen" kalıbının içinde hissetmedim. Sanat yapıtının entellektüel bir ürün olduğu düşüncesinden yola çıkarsak, öğretim ortamı da bana zihinsel bir beslenme ortamı yaratıyor demektir. Bir sanatçı için her zaman, ürüne doğru yürünen yolun yarısı yaratıcılıksa, yarısı da bilgi edinmeye, öğrenmeye ilişkindir. Benim de Hegel estetiğinden yana bir sanat görüşüm var: "Sanat aklın ürünüdür." Aklı besinsiz bırakırsan onu verimsiz kılarsın. Bu yüzden öğretime yönelik bir hazırlık aynı zamana beni bir sanatçı olarak da hazırlıklı kılar. Kendi deneyimlerimi ve bilgimi öğrenciye aktarırken otoriter değil; dayanışmacı olmaya çalışıyorum. Çünkü ders ortamının kendisi bir paylaşım ortamıdır, dikte etme ortamı değil... Tabii ki bir sanatçının ekonomik açıdan hayata tutunabilmesi için bir başka iş yapmak zorunda olması, onu zamansal açıdan ikiye böler... Böyle bir ruhsal gidip gelme sözkonusudur. Sanatçı çoğu zaman kapanmak, kendi içine yumulmak, yalnızlaşmak ister... Bu istek, kişi olarak sadece kendine ilgi duyma ihtiyacından kaynaklanmaz; aynı zamanda yapıta yönelik dikkatin de yoğunlaşması içindir.

Soru: Verdiğiniz derslerle sanatçı yönünüzü belirleyen bilgi ve ilgi alanı arasında bir uzaklık yok gördüğümüz kadarıyla; sanat yaparken veya bir tasarım ürünü ortaya koyarken ne yapıyorsanız onu öğretiyorsunuz... bu öğrenci için de bir kazanım; çünkü bu durumda siz bilgiyi sadece aktaran değil kullanansınız da...

Ümit İnatçı: Sadece sanat sergileri açıp, edebiyat ürünü kitaplar üretmiyorum, grafik tasarım alanında da çalışıyorum. Özellikle de editöryal grafik ilgi alanımdır. Kitap, dergi vb. tasarım alanında ürünlerim var. Bu arada iç mimarlık ve mobilya tasarımı alanında da çalışmalarım var; yani sanat, tasarım ve yazın birlikte gidiyor... Bugün yeterli oranda gerek mekansal gerekse araçsal açıdan ve öğrenci niteliği açısından yetkin bir sanat – tasarımı eğitimi verebiliyoruz desek doğru olmaz. Gelen öğrencilerin birçoğu tam tamına aldığı eğitimin epistemik süreçlerinin farkında değil. Yapılan işleri, anlamsız bulacak kadar farkındalık sorunu yaşayabiliyorlar. Tabii ki burada ciddi bir eğitimsel altyapı sorunu var. Liselerimiz öğrenci oryantasyonu konusunda tam bir felaket, eğitimin radikal bir şekilde gözden geçirilmesi gerekiyor. Sanat bölümlerine gelenlerin çoğu çaresizliğin dayattığı son tercih kurbanı olarak geliyorlar. Yetenek ve ilgi dereceleri yetersiz; motivasyonları ise zayıf öğrencilerdir. 

Soru: Bu aslında orta dereceli eğitim sisteminden gelen bir sorun. Bu aşamada neler öneriyorsunuz?

Ümit İnatçı: Diyelim ki sıkı bir yetenek sınavı yapamadınız çünkü sonuçta öğrenci alınmazsa, bölümün kapanma durumu var ama en azından öğrencilerin hazırlık döneminde sadece İngilizce’ye yönelik bir hazırlık dönemi geçirmemesi gerekiyor. Görsel Sanatlar ve Görsel İletişim Tasarımı Bölümü’nde okuyacak olan öğrenciler, görsel düşünme ve desen becerilerini geliştirmek için zorunlu olarak bölümden bazı dersleri almalılar. Bu arada, bilgisayar laboratuvarlarında grafik programlarını iyi öğrenmek için atölye çalışmaları yapsınlar. Bu sağlanırsa en azından öğrenci sıfırdan başlamış olmaz.

Soru: Hocam, önünüzdeki program nedir? Akademik ortamın dışında.

Ümit İnatçı: 16 Ocak'ta İstanbul'da İtalyan sinemacı ve şair Pasolini'nin eserleri üzerine bir İtalyan yönetmenle ortak sunumum var; 12 Mart'ta ise yine İstanbul'da "İnsan Zaman Mekan" isimli bir sergim var.